ناباروری را معمولاً این‌گونه تعریف می‌کنند: عدم توانایی در باردار شدن یا حفظِ بارداری تا زمان تولد فرزند. این اتفاق یکی از سخت‌ترین بحران‌هایی است که افراد یا زن و شوهرها در طول زندگی ممکن است با آن مواجه شوند، بحرانی که چالش‌های فیزیکی، عاطفی و مالی بسیاری را با خود به همراه می آورد.

زندگی‌های مشترک زیادی با مواجهه با مسئله ناباروری به خطر می‌افتند، ازاین‌جهت عموماً پیشنهاد می‌شود مسئله فرزندآوری حتماً یکی از موضوعات باشد که در گفتگوهای پیش از ازدواج به بحث می‌گذارید (شش موضوعی که پیش از ازدواج باید بر آن‌ها به توافق رسید). ناباروری اغلب نبردی پیچیده است که افراد و زوجین به‌تنهایی به مصاف آن می‌روند، اما در واقع نباید چنین باشد، نباید این مشکل تبدیل به جنگی غریبانه شود. درمان ناباروری نیازمند نگرشی گروهی است و باید هم شامل متخصصان پزشکی و هم متخصصان بهداشتِ روان باشد.

چنان‌که که انتظار می‌رود، ناباروری لطمۀ عاطفی زیادی بر افراد، زوج‌ها، دوستان و خانوادۀ آنها وارد می‌کند. به‌واسطة پیچیدگی و مشکلاتِ ناشی از ناباروری، معمولاً نیاز به یک متخصص بهداشت روان وجود دارد که به طور ویژه در حوزۀ تأثیر این پدیده بر افراد، زوج‌ها و خانواده‌ها آموزش‌دیده باشد، تا در گذر از این بحران کمک کند.

تأثیرات ناباروری بر افراد و زوج‌ها

بیشتر افراد پس از تشخیص ناباروری، درگیر احساسات سخت و شدیدی می‌شوند. احساسِ خشم و غم کاملاً طبیعی است، همین‌طور که احساسِ فقدان یا حتی خیانت. غمِ زن و شوهر می‌تواند به‌نوعی ماتم تبدیل شود، ماتم برای فرزند خیالی‌شان یا برای تجربیاتی که دوست داشتند با فرزندشان داشته باشند. به طور مشخص، چنین زوج‌هایی مستعدند تحولاتی را درخانواده و رابطۀ زناشویی خود تجربه کنند. این تحولات ممکن است شاملِ احساس دوری عاطفی، یا نیاز به اجتناب از صمیمیتِ زناشویی باشد. شاید احساسِ گناه و خودسرزنشگری در زوجین نیز سر برآورد، خصوصاً اگر یکی از طرفین، از لحاظ پزشکی، به‌عنوان عاملِ اصلی ناباروری شناخته شود. بعلاوه، بعید نیست فردی که نابارور است از این که همسرش رابطه را ترک کند، دچار هراس شود.

اغلب، افراد و زوج‌های گرفتارِ ناباروری ممکن است از دوستان و خانواده خود فاصله گرفته و به‌نوعی گوشه‌گیر شوند. این افراد ممکن است از شرکت در هر شکلی از جمع‌ها و گردهمایی‌ها اجتناب کنند، چون نگران هستند که موضوع ناراحت‌کنندۀ ناباروری‌شان در خلال گفتگوها مطرح شود. معاشرت با دوستان و خانواده‌ای که فرزند دارند یا باردار بوده و فرزندشان را انتظار می‌کشند نیز ممکن است به پدیده‌ای دشوار بدل شود، به‌ویژه در دوره‌هایی که زوجین آزمایش‌ها تشخیصی و درمان‌های سخت را از سر می‌گذرانند.

از کجا بدانم، چه زمانی به کمک نیاز دارم؟

گرچه تمرکز اصلی درمانِ ناباروری در تخصص علمِ پزشکی است، اما رسیدگی به پیامدهای شخصی و خانوادگیِ ناباروری برای سلامتِ روانی فرد، از ضرورت خاصی برخوردار است. مشاوره ازدواج و خانواده زمانی می‌تواند به طور چشمگیری مفید باشد که:

درمان پزشکی جدیدی را شروع کرده‌اید یا آخرین درمانی که دنبال کرده‌اید، شکست خورده است.
بنا دارید همراه با همسرتان تصمیمِ درمانی دشواری اتخاذ کنید.
نیاز به حمایت و کمک بیشتر خانواده‌های خود دارید.
زمانی که در فکرِ درنظرگرفتن کمک از طرف سوم هستید (رحم جایگزین)
زمان که به بررسی گزینه‌های دیگر برای به‌وجودآوردن خانواده فکر می‌کنید (به سرپرستی قبول کردن فرزند، این موضوع یکی از پرسش‌هایی است که توصیه می‌شود پیش از ازدواج مطرح شود (سؤالاتی که پیش از ازدواج باید به آنها پاسخ دهید)

مشاوره ازدواج در موارد زیر نیز همراه شما و همسرتان است:

تداوم احساسِ غم، گناه، تنهایی، خشم و اضطراب
افزایش اختلافات و ناسازگاری‌ها میان زن و شوهر
وجودِ تنش در روابط با دوستان یا خانواده
به‌وجودآمدن مشکل در تمرکز و حافظه
انزوای اجتماعی
داشتن افکار خودکشی یا مرگ

مشاوران ازدواج چه کمکی به شما می‌کنند؟

مشاور ازدواج و خانواده برای مراجعان خود فضایی امن و فاقد سوگیری فراهم می‌کند تا اولاً مسائل متعدد مرتبط با ناباروری را موردبحث قرار دهند و ثانیاً احساسات و عواطف شدیدی که اغلب همراهِ این بحران هستند را به رسمیت بشناسد.

گرچه مشاوران ازدواج نمی‌توانند در درمان‌های پزشکی برای کمک به بارداری خانم‌ها مداخله کنند، اما می‌توانند به افراد در گذر از این فرایند سخت، گرفتنِ ارتباط بهتر با همسر و جلب حمایت بیشترِ خانواده و دوستان کمک کنند. ازآنجایی‌که مشاوران ازدواج آموزش‌دیده‌اند تا در زمینه‌ای نظام‌مند روی فرد یا زوج تمرکز کنند، می‌توانند به زوج‌های مبتلا به ناباروری کمک کنند تا مسائل را با وضوح بیشتری ببینند و مطرح کنند. درمانگران تعلیم دیده‌اند تا به زوج‌ها آگاهی دهند که چگونگی مناسبات میان آنها و خانواده‌هایشان گاهی دست‌وپاگیر شده و باعث ایجاد اختلاف می‌شود.

مشاوره حین ازدواج همچنین می‌تواند مجالی برای زوج‌ها فراهم کند تا روش‌های مؤثرتری برای مواجهه با مسائل، درک آنها، کاهش اختلاف و استرس، و تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه‌تری در مورد انواع درمان‌های پزشکی بیاموزند. خیلی اوقات زن و شوهر نظرات متفاوتی دربارۀ دنبال‌کردن یک درمان خاص دارند که ممکن است منجر به‌نوعی ناهماهنگی در زندگی آنها شود.

نقشی که مشاور ازدواج می‌تواند بازی کند این است که به زوج‌ها کمک کند تا برنامه‌ای برای گفتگو و مذاکره تدوین کنند، متمرکزتر باشند و برای درمانِ خودْ جدولی زمانی که مورد وثوق همه است تعیین کنند. همچنین می‌تواند زوج‌ها را یاری دهد که چه زمانی وقت تغییر مسیر یا توقفِ درمان پزشکی فرارسیده و نوبت آن است که گزینه‌های دیگر مورد بررسی قرار گیرند. علاوه بر اینها، زوج درمانگر می‌تواند منابع مفیدی در حوزه ناباروری به شما معرفی کند، مثلاً شما را به گروه‌های حمایتی، ویدئوهای آموزشی و منابع مکتوب ارجاع دهد. گروه‌های حمایتی در حوزه ناباروری منبع بسیار ارزشمندی برای زوجین هستند، این گروها می‌توانند به افراد و زوج‌ها کمک کنند تا با ناباروری کنار بیایند و فرصتِ آموختن تجربیاتِ افرادی را داشته باشند که بحرانِ مشابهی را از سر می‌گذارنند.

بخش اساسیِ حل بحران ناباروری، بهره بردن از راهنمایی مشاور زناشویی و خانواده است. طی چنین مشاوره هایی مسائل حیاتی در مرکز توجه قرار گرفته و به ساختن پل هایی سودمند به سوی اهدافِ واقعی و معنادار زندگی کمک خواهد شد.

جمع‌بندی

ناباروری به‌طورکلی به عدم توانایی در بارداری یا تولدِ زنده کودک گفته می‌شود. این موضوع خانواده ها و زندگی‌های زیادی را به خطر می‌اندازد و توصیه می‌شود صرفاً به‌عنوان موضوعی پزشکی به آن نگریسته نشود. در هنگام مواجهه با این مشکل غیر از کارشناسان حوزۀ پزشکی، به جهت فشارهای روحی فراوان به شما و همسر و اطرافیانتان و غلیان احساسات به کارشناسان حوزه سلامتِ روان نیز نیازدارید. نیاز شما و همسرتان به مشاوران زمانی به اوج خود می‌رسد که قصد شروع درمانِ پزشکی را دارید یا درمانی که دنبال کرده‌اید جواب نداده است. به یاری زوج درمانگران آموزش‌دیدة این حوزه می‌توانید همه مسائل، از نحوه مدیریت اختلافات با همسر و خانواده تا نحوه کنارآمدن با ناکامی درمانِ پزشکی و فقدان فرزند را بیاموزید.