در خلال نوشتن این سطور، همسرم به غذایی که همین الآن حاضر کرده اشارهکرده و میپرسد «میخواهی بیایی و امتحانش کنی؟» واقعاً لازم است که اکنون بلند شوم و آن غذا را بچشم؟ با خود فکر میکنم. هرچه باشد من نویسنده موسسه گاتمن هستم!
این لحظه چیزی است که دکتر گاتمن در آخرین کتاب خود، تحت عنوانِ درست مبارزه کن، در مورد آن میگوید: «آنچه ما در آزمایشگاهِ عشق موسسه، در میان سه هزار زوج دیدیم، این بود که [این لحظات] بسیار مهماند.»
کاری که در این لحظات انجام میدهیم بیشترین اثر را بر رضایت از رابطه مشترک دارد. تحقیقات گاتمن حاکی از این است که زوجهای شاد در 86 درصد مواقع به همسر خود توجه نشان میدهند و مثلاً کار خود را برای لحظاتی متوقف میکنند تا باهم به یک میم بامزه، بخندند؛ درحالیکه این میزان در زوجهای ناراضی فقط 33 درصد است.
اگر تابهحال سری به مشاورههای ازدواج زده باشید دیدهاید که روحِ توجه به همسر در غالب سؤالات آنها جاری است (20سؤال مشاوره ازدواج که باید از همسر خود بپرسید - بخش اول). پس درصورتیکه دنبال افزایش کیفیت رابطه مشترک خود هستید، این لحظات ظاهراً بیاهمیت، مثلِ مورد من با همسرم، مهم و شایسته توجهاند.
ازدواج بهتر با «توجه کردن» به وجود میآید
اگر خواهان رابطه بهتری با همسرتان هستید که اختلافات در آن به نحوِ سالمتری جریان دارند، باید دغدغه توجه به تلاشهایی که همسرتان برای جلبتوجه شما انجام میدهد داشته باشید، در عین اینکه خودتان نیز این نوع تلاشهای ارتباطی را به نحوی صریحی ابراز میکنید.
- در ادامه چرایی اهمیت داشتنِ توجه به این لحظات ظاهراً بیاهمیت را ذکر میکنیم:
هنگامیکه به تلاشهای ارتباطی همسرتان توجه نشان میدهید، این کار بهمثابه واریز کردن پول به چیزی است که دکتر گاتمن «حساب بانکی عاطفه» میخواند. ارائه واکنش دقیق و مشتاقانه هم به تلاشهای روشن هم به تلاشهای ظریف و پنهان همسرتان برای برقراری ارتباط (ازجمله آنهایی که در لحظات پرتنش بیان میشوند)، بهعنوان پیشرفت سرمایهگذاری در این منبع عمل میکند.
بهعنوانمثال، هنگامیکه همسرتان حین انجام کارهای متداول خانگی، آهی از سر ناامیدی میکشد، تشخیص این اتفاق بهعنوان تلاشی برای ارتباط از سوی او، امکان پاسخی سازنده مثلِ ارائه کمک یا نشستن پای درد دل او را به شما میدهد. حاصلِ تبدیل آن لحظه تنشزا به فرصتی برای حمایت و درک یکدیگر، افزایش سپرده حساب بانکی عاطفی خانواده شما است. این لحظات کوچک، بین زوجین اعتماد میآفرینند.
- هرکدام از زن و شوهر باید در هنگام اختلاف، سؤالاتی از این قبیل بپرسند:
- آیا مصلحت من را به بهترین وجه در نظر داری؟
- میتوانم مطمئن باشم برای تو مهم هستم؟
- میتوانم مطمئن باشم که در این موضوع، حتی زمانی که نظرات مخالفی داریم، همراه و در یک جبهه هستیم؟
زوجهایی که گنجینهای از حسن نیت، ارتباط و عاطفی دارند میتوانند، فارغ از موضوع، در هنگامهی اختلاف به آن احساساتِ مثبت از رابطه و همسرشان پناه ببرند. وجود حال و هوای اعتماد به هر دو کمک میکند گفتگوهای خود را ملایمتر آغاز کنند، دغدغه درکِ همدیگر را داشته باشند، بازسازی رابطه سریعتر انجام شود و به هنگام بروز اختلافات با همکاری بیشتری عمل کنند، ، زیرا هر دو احساس میکند دیده میشود و مورد مراقبت دیگری است.
به عقیده گاتمن بذلتوجه و در دسترس بودن، نقشی حیاتی در مقوله تربیت فرزندان نیز بازی میکند (ترفندهای ساده اما حیاتی در تربیت فرزندان).
اثرات سپردهگذاری اندک در حساب بانکی عواطف
زوجهایی که تلاشهای ارتباطی همسرشان را مورد غفلت قرار داده یا رد میکنند، در این حساب یا پول اندکی دارند یا دستشان کاملاً خالی است. چنین وضعی یک زوج و در ادامه خانواده را پذیرای اختلافات بدتری میکند، چون هیچ احساسِ پیوند یا پشتیبانیای در کار نیست. خالی بودن این حساب بانکی باعث میشود بهجای اینکه با همسرمان مانند متحدانی صمیمی باشیم، همچون دو دشمن رفتار کنیم.
- در ادامه، به برخی از خطرات خالی کردنِ حساب بانکی عواطف اشاره میکنیم:
- در مورد یکدیگر دچار سوءتفاهمیم و بهجای اینکه فهم خود را بررسی کنیم، چشمبسته آن را دنبال میکنیم. مثلاً: «او از خواربارفروشی درست خرید نمیکند، چون به حرفِ من گوش نمیدهد. او آشکارا اهمیتی به من نمیدهد.» حدس بزنید اگر اینگونه درباره همسرم فکر کنم، چگونه با او رفتار خواهم کرد!
- بدترین مقاصد را به همسرمان نسبت میدهیم و احساسات منفی نیرومندی پرورش میدهیم که باعث میشود اقدامات او از دریچه شک و تردید ببینیم. مثلاً: « از قصد تا دیروقت سر کار ماندی، تو همیشه این کار را میکنی و به من احترام نمیگذاری.» در نمونه اخیر، هیچکدام از عواملی که ممکن است ربطی به تأخیر همسرمان داشته باشد را در نظر نمیگیریم.
- گفتگو را با خشونت آغاز کرده و برای رفع نیازهای خود در طول درگیری، علل اصلی اختلافات در ازدواج را (چهار عامل اصلی اختلافاتِ ازدواج) به کار میگیریم. مثلاً: «تو هرگز وظیفه خودت انجام نمیدهی. خیلی خودخواه هستی. خودم بهتنهایی همه کارها را انجام میدهم.»
این حساب بانکی کممایه، ناخواسته روابط مشترک ما را خراب میکند، زیرا ما از روشهایی خشن برای برآوردن نیازهایمان در خانواده استفاده میکنیم، امری که باعثِ تسلط ابرهای بدگمانی بر آسمان ازدواج شده و موجب میشوند کوششها برای اصلاح امور به شکست انجامیده و در آینده نیز تلاشهای ارتباطی کمتری موردتوجه واقع شوند.
- این اتفاق، ازدواج را به وضعیت زیر سوق میدهد:
هرچه در خانواده و زندگی مشترک تلاشهای ارتباطی بیشتری نادیده گرفته شود یا از قلم بیفتد، اعتماد بیشتری بین زو جین از دست میرود و بهجای اینکه به همدیگر در مقابل چالشها بهعنوان یک تیم بنگریم، همچون مشکل نگاه میکنیم.
به نظر میرسد این توضیحات چرایی اهمیتِ توجه به یکدیگر در بستر زندگی مشترک و خانواده را موجه میکند. هر چه بیشتر دغدغه توجه به یکدیگر را حتی در لحظات ظاهراً بیاهمیت داشته باشیم، رابطه و اختلافاتِ ما سالمتر میشود.
جمعبندی
پژوهشهای دکتر گاتمن نشان داده است که غریب بهاتفاق زوجهای موفق و دارای رضایت زناشویی، نسبت به تلاشهای ریزودرشت همسرشان برای برقراری ارتباط مشتاق بوده و توجه نشان میدهند. گاتمن عقیده دارد این توجه نشان دادنهای همسران به هم فراموش نمیشود و بیتأثیر نخواهد بود و در چیزی تحت عنوان «حساب بانکی عواطف» در ازدواج شما ذخیره میشود. هرچه سپرده این حساب بانکی سنگینتر باشد زندگی شما در برابر چالشهای بزرگ واکسینهتر است، یعنی میتواند با انجام کارهایی هرچند کوچک نتایج بزرگی بگیرید (چیزهای کوچکی که آثاری بزرگ بر روابط عاطفی ما دارند)؛ و هرچه سپرده این حساب کمتر باشد مسائلی مانند سوءتفاهمها، اختلافات و ... در زندگی مشترک قابلانتظار است.
منبع
این مطلب برگرفته از مقاله کایل بنسون از وبسایت «Gottman» میباشد.