وقتی به مردم می‌گویم که در حال اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد در رشتۀ رشد و توسعۀ ازدواج، خانواده و انسان هستم، بلافاصله به نحوِ شتابزده نتیجه می‌گیرند که قصد مشاور شدن دارم. وقتی که تحصیلاتم در رشته مطالعات خانواده را آغاز کردم، قصد داشتم وارد حوزه مشاوره شوم؛ زیرا اطلاعاتم مشابه بقیه مردم بود. به باورِ من در آن روز‌ها، زوج‌ها یا خوشبخت هستند یا نیاز به مشاوره دارند. تنها یک چاره برای پیشگیری از طلاق می‌شناختم و آن هم اغلب بی‌ثمر بود.

اما از آن پس تا کنون به گزینه سومی دست یافتم. اولین خط دفاع واقعی دربرابر هجوم طلاق را یافتم: آموزش ازدواج. ضمناً با آشنایی با آموزش ازدواج، حیران شدم که چرا تعداد کمی از مردم چنین فرصت فوق‌العاده‌ای را قدر میدانند.

چرا به آموزش ازدواج نیاز دارید؟

هم‌زمان با تجربۀ یک مورد شغلی در آموزش ازدواج، به بررسی این موضوع پرداختم که چرا چنین گزینۀ مفیدی در حوزه خانواده این‌قدر کم مورد توجه است. آنچه یافتم پاره‌ای موانع مشترک مردم در مواجهه با آموزش ازدواج بود. بسیار خوب، این موانع چیستند و چگونه می‌توان بر آن‌ها فائق آمد؟

مانع اول) ازدواجِ شادی دارم.

یکی از رایج‌ترین موانع، اعتقاد افراد به این است که ازدواجی شاد نیاز به کمک ندارد و اصلاً دنبال‌کردن هر نوع کمکی به‌منزلة اعتراف به وجود مشکل در زندگی مشترک است. در واقع، این مانعی مشترک با کسانی است که دنبال مشاوره هستند. اما یک تفاوت مهم میان مشاوره ازدواج و آموزش ازدواج وجود دارد:

پیشگیری در برابر مداخله

مشاوره ازدواج و خانواده در اصل برای کمک به ترمیم رابطۀ زوج‌ها طراحی شده است. به بیان دیگر، مشاوره به‌عنوان مداخله‌ای طراحی شده که وقتی زوج‌ها مشکلی در رابطه و زندگی مشترک خود می‌بینند و نمی‌دانند چگونه آن را رفع کنند، در نظرش می‌گیرند.

می‌دانیم که همیشه در وهله اول جلوگیری از خراب‌شدن یک چیز آسان‌تر و مؤثرتر از تلاش برای اصلاح آن است. به همین دلیل وقتی کودکِ بازیگوشی در خانه داریم، برای همه چیز قفل کودک می‌گذاریم. دقیقاً مانند قفل‌‌ کودک، مشاوره ازدواج در درجه اول برای جلوگیری از فروپاشی روابط طراحی شده است. آموزش ازدواج به زوج‌ها کمک می‌کند تا روش‌های جدیدی برای اندیشیدن به رابطه و توسعه مهارت‌هایی برای امن‌تر و پرثمرتر کردن آن بیاموزند. همچنین این آموزش به زوج‌هایی که همین حالا هم خوشبخت هستند کمک می‌کند خوشبخت بمانند.

تغییر طرز فکر

بی‌خبر نیستم که مشاورۀ ازدواج بدنامی به همراه دارد. وقتی کمک می‌خواهیم انگار به جهان رو کرده و فریاد می‌زنیم: ازدواجمان چندان راضی‌کننده نیست؛ بنابراین حتی اگر مشاوره ازدواج را در نظر بگیریم، سعی می‌کنیم آن را مخفی نگه داریم. به نظر می‌رسد بدنامی مشابهی برای آموزش ازدواج هم درکار است، بنابراین برای غلبه بر این مانع نیاز به اصلاح طرز فکر خود داریم. معنی آموزش ازدواج جستجوی خوشبختیِ ]از دست رفته[ نیست، بلکه اعلام اهمیتی است که شما به شادمانی ازدواج و خانواده خود می‌دهید.

مانع دوم) خودم می‌دانم چگونه ازدواجی شاد داشته باشم.

برخی چیزها قابل‌انتظار است: اینکه زوج‌ها تصور کنند از سایر زوج‌ها خیلی خوشبخت‌تر هستند، اینکه تصور کنند با دیگران فرق دارند و آمارهای مشکلات زناشویی ربطی به آنها ندارد. اما چرا همچنان شاهد روند صعودی نرخ طلاق هستیم؟ همه فکر می‌کنیم که می‌دانیم برای سروسامان دادن به رابطه خود دقیقاً چه باید کنیم. این اعتماد به نفس می‌تواند برای ازدواج بسیار خوب باشد، اما در عین حال شاید مانع پذیرش این شود که عقلِ کل نیستیم.

سواد ازدواج

اگر بخواهم در خصوص مشاوره ازدواج در گوگل جستجو کنم، با مجموعه‌ای بی‌پایان از وبلاگ‌ها، کتاب‌ها و وبگاه‌هایی روبرو می‌شوم که ادعا می‌کنند راه‌حلی برای ضمانت ازدواج پایدار دارند. با این حال، بسیاری از آن‌ها دیدگاه‌های متناقضی مطرح می‌کنند. از کجا بدانیم به کدام توصیه باید اعتماد کرد؟ پر واضح است که نیاز به پیشرفت در سوادِ ازدواج داریم.

یک راه بهتر، آموزش ازدواج است. آموزش ازدواج پژوهش - محور است، اما مانع از این نیست که افرادی با زندگی‌های بسی متفاوت نتایج مشابهی نگیرند: یعنی ازدواجی شاد‌تر و امن‌تر. آموزش ازدواج با ارائه مهارت‌هایی در حوزۀ ارتباطات بهتر، حفاظت از رابطه و تقویت تعهد و... سواد ازدواج را ارتقا می‌دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهد کسانی که آموزش ازدواج می‌بیند، نسبت به افرادی که ادعای گزافِ همه‌چیزدانی دارند، به‌احتمال بیشتر احساس شایستگی و اعتمادبه‌نفس بالاتری در ازدواج خود تجربه می‌کنند.

متواضع باشید

سرانجام چگونه می‌توانی از این مانع عبور کرد؟ بپذیرید که شاید همه دانستنی‌های ازدواج و خانواده را ندانید. ممکن است بتوانید خودتان بسیاری از مهارت‌های کلاس‌های آموزش ازدواج را باگذشت زمان بیاموزید. اما چرا معطل کنید؟ بعید است زوج مسنی بگویند وقتی در آن سالهای دور ازدواج کردند می‌دانستند که چگونه خوشبخت باشند، بسیاری از آن‌ها خواهند گفت که ای کاش برخی از آن‌ آموزش ها را زودتر می آموختند.

مانع سوم) زمان یا پول ندارم.

حتی اگر همه آنچه تا اینجا گفتم را بپذیرید، باز ممکن است بهانه‌ بگیرید که وقت کافی برای حضور در کلاسهای آموزش ازدواج یا پول کافی برای حیف و میل در امور «لوکس» ندارید. اما اولین نکته درباره «پیشگیری» چه بود؟

طلاق به طور روزافزون به یکی از پرهزینه‌ترین رخدادهای زندگی افراد تبدیل شده است. نه تنها هزینه‌های زیادی در خصوص حق الزحمۀ قضایی و حضانت از کودکان تحمیل میکند، بلکه زمان، انرژی و بازدهی شما را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. والدین، کودکان و جامعه با گوشت و پوستشان هزینه‌های طلاق را احساس می‌کنند. راستی، این هزینه‌ها قرار نیست بعد از چند ماه تمام شوند، اگر در کل زندگی گریبانگیرتان نباشند‌، اغلب برای سال‌ها ادامه دارد. به همین دلیل صرف زمان و پول برای آموزش‌ ازدواج به نوعی حکم صرفه جویی هم دارد!

سرمایه‌گذاری در ازدواج‌

به‌طورکلی دلیل سرمایه‌گذاری‌های ما این دلیل است که معتقدیم پولی که اکنون کنار می‌گذاریم بعداً چندین برابر می‌شود. حاضریم پول زیادی صرف خرید خودرو کنیم چون باورداریم مدتی طولانی دوام خواهد آورد و هزینه‌های دیگری را بعداً کاهش خواهد داد. آموزش ازدواج دقیقاً همینطور است، نوعی سرمایه‌گذاری روی خودمان و روابط‌مان است که سودی فراتر از هزینه ای که برایش شده خواهد داشت.

لیاقتش را دارید.

در بسیاری از جوامع دوره‌های آموزش ازدواج رایگان یا با هزینۀ بسیار کم، برای تنها چند ساعت در هفته یا یک آخر هفته وجود دارد. این دوره‌ها توسط متخصصان روابط از طریق دانشگاه‌ها، سازمان‌های غیرانتفاعی یا برنامه‌های تحت حمایت دولتی مثل هم‌راه ارائه می‌شوند. برنامه‌هایی که مختص به افراد خاصی نیست و در اختیار همه قرار می‌گیرد. چه ازدواج کرده باشید، چه نامزد باشید همین حالا می‌توانید از این فرصت عالی بهره‌مند شوید. برای جلوگیری از هزینه‌های بالای طلاق، روی خودتان و خانواده و زندگی مشترکتان سرمایه‌گذاری کنید، قبل از اینکه خیلی دیر شود، روی یادگیری چیزی جدید سرمایه‌گذاری کنید.

جمع‌بندی

آموزش ازدواج چه ضرورتی دارد؟ هنگام مواجهه با این پرسش برخی از درنظرگرفتن این گزینه تحاشی دارند، در این مطلب به این پرداختیم که چرا مردم از آموزش ازدواج گریزانند و چرا این رویکرد غلط و خطرناک است. اینجا یادآوری چند نکته خالی‌ازلطف نیست، اولاً آموزش ازدواج حکم پیشگیری دارد نه درمان و مشاوره؛ ثانیاً طرز فکر دانای کل بودن بسیار خطرناک است باید فروتن بود و از کارشناسان ازدواج و خانواده کمک گرفت؛ ثالثاً حتی برای تحقیق‌کردن هم نیاز به سطحی از سوادِ ازدواج لازم است؛ چراکه در کتب و فضای مجازی بی‌نهایت راهکار برای ازدواج مطلوب و بی‌شمار متخصص وجود دارد ازاین‌جهت تواضع نکته بسیار با اهمیتی است.

بهانۀ زمان یا پول هم نباید جلوی مراجعه به این آموزش‌ها را بگیرد؛ چون هر مبلغی که خرج کنید یا هر زمانی که اختصاص دهید به‌مثابه سرمایه‌گذاری برای شیرین‌کردن سالهای آتی بسیار ارزشمندِ زندگی شما است.