در اتاق مشاوره به کرات مشاهده می گردد که هر یک از زوجین ناسازگاری زیادی به خرج می­دهند و دیگری را متهم به ناخوشی در زندگی می­کنند. غافل از اینکه رفتار خود آنها باعث شکلگیری این چرخه آسیب زا شده است.

بارها پیش می آید که زوج در جلسات زوج درمانی و مشاوره خانواده وارد می شوند و شروع به گلایه در جلسه می کنند که همسرم رعایت حالم رو نمیکند و یا مشکل های زندگی روز به روز شدت می گیرد. در ادامه می خواهم یک نمونه عملی از اتاق درمان را مثال بزنم:

مردی در اتاق مشاوره چنین بیان می کند که به خدا از دست همسرم دارم دیوانه می شوم. می پرسم چرا؟ پاسخ می دهد: تا وارد منزل می شوم بدون هیچ علتی گیر می دهد. یا زمانی که کلا هیچی نمیگویم یک جنجالی به پا می کند ... اگر هم وارد بحث با اون شوم مشاجرات خیلی بالا می گیرد و کارمون به زد و خورد و یا فحاشی و بد دهنی می کشد و فرزندان هم اینجا آسیب جدی می بینند.

تحلیل شرایط این زندگی بگونه ای است انگار زوجین برای اینکه از یکنواختی و تکرار در بیایند شروع به تولید رنج و سختی و مشاجره برای همدیگر می کنند. در این زمینه مشاوران و روانشناسان مختلف نظیر روان درمانگران تحلیل رفتار متقابل (TA) به این سوال چنین پاسخ می دهد: ما در روابطمان گاهی دچار محرک هایی می شویم که اگر رنج و سختی هم نداشته باشند هم خیلی مفید نیستند و به نحوی خنثی محسوب میشوند که به آنها «نوازش خنثی» می­گوییم. یعنی زندگی زناشویی به جایی می رسد که به جای قربان صدقه رفتن همسر، حرف و گفتگو با او، شوخی و خنده و شادکامی در زندگی زناشویی، وارد تعاملات خنثی می شویم و انگار که آن اخلاق و رفتار اصلا وجود نداشته و یا کمرنگ بوده اند. این خنثی بودن کم کم به جایی می­رسد که ابعاد منفی گرایانه به خودش میگیرد که آن را هم «نوازش منفی» مینامیم، یعنی به گونه ای می شود که زوجین شروع به ناسازگاری می کند، علت اصلی رفتار همسر آقا که مثال قید کردیم بخاطر این است که چون آقا به مرور نوازش های خنثی انجام داده و آن رفتارهای مثبت را کنار گذاشته است و خانم برای وادار کردن آقا و یا یادآوری برای آن دوران خوش رو به نوازش منفی که بحث و مشاجرات است آورده. یعنی برای اینکه به همسرش زندگی خوش را یادآوری کند رفتار منفی و نامناسب همراه با ناسازگاری را اجرا می نماید. ای کاش به جای گیردادن های بی دلیل یادبگیریم زمینه را برای نوازش های مثبت سوق دهیم.

دکتر حامد بخشی، مشاور خانواده و مدرس کشوری سازش یافتگی زوجین