تحقیقات دکتر جان گاتمن در کتاب «هفت اصل موفقیت در ازدواج»، نشان میدهد که ۶۹٪ از مشکلات زناشویی غیرقابلحل هستند. این مشکلات امکان دارد نظیر آن دسته خصوصیات شخصیتی همسرتان باشد که ناخواسته شما را آزار میدهد یا اختلافات طولانیمدت مالیمان شما ]اهمیت تفاهم مالی در ازدواج[. نتایج این تحقیقات حاکی از این است که زوجها بهجای نادیدهانگاری یا حل برخی اختلافات خود، باید چگونگی مدیریت و کنترل آنها را بیاموزند.
تلاش برای حلِ مشکلاتی که ذاتاً غیرقابلحلاند، نتیجه معکوس دارد و هیچ زوجی هرگز نخواهد توانست به طور کامل آنها را از بین ببرد. اما گفتگو دربارۀ آنها سازنده است و فرصت خوبی را برای رشد و تفاهم زوجین فراهم میکند.
در ادامه سه «الگوی اختلاف» را معرفی میکنیم که ملاحظۀ آنها کمک میکند تا اختلافاتِ حولِ مشکلات غیرقابلحل در خانواده و زندگی مشترک را بهنحوی سازنده مدیریت کنید.
الگوی اختلاف شمارۀ ۱ در ازدواج:
اختلافات جاری
این الگو مربوط به اختلافات جاری است و مبتنی بر نظریه بازیها است. همراه با این الگو هر دو طرف باید تاکتیکهای متقاعدسازی را تا زمانی که دیگری بتواند نظر خود را بهوضوح و کامل بیان کند، به تعویق بیندازند. هر کدام از زوجین در مقام گوینده و شنونده باید به این نکته عمل کنند.
شنونده باید هنگام صحبت همسرش یادداشتبرداری کند. گوینده باید سخنش را با ادبیاتی ملایم آغاز و احساساتش را با استفاده از جملات من - محور بیان کند و درخواست برآوردهشدن نیازهای خود را در قالبی سازنده و محترمانه ابراز دارد.
پیشنهاداتی برای مدیریت مؤثر الگوی شماره ۱:
· اگر تنش شدت گرفت، ۱۵ الی ۲۰ دقیقه با کاری آرامبخش استراحت کنید. وقتی گفتگو را از نو شروع میکنید، فقط یک نفر باید «حق صحبتکردن» داشته باشد و دیگری گوش کند. وسط حرف یکدیگر نپرید!
· گفتگو را با لحنی ملایم یا کنجکاوانه آغاز کنید. برای بیان نیازهای خود از جملات من - محو استفاده کنید، مثلاً: «میتوانم چیزی ازت بخواهم؟ وقتی در برابر دوستانمان از بالابهپایین با من حرف زدی، خجالت کشیدم. میتوانی ازاینپس رعایت کنی؟»
· عبارات کلیدی به زبان آورید که به همسرتان نشان دهد که برای درک و کاهش اختلاف تلاش میکنید. مثلاً عذرخواهی کنید یا بگویید «میشنوم/میفهمم چه میگویی». زبان بدن هم مهم است، سر خود را تکان دهید و تماس چشمی برقرار کنید.
الگو اختلاف شمارۀ ۲ در ازدواج:
زخمهای دلبستگی
تمرکز این الگو بر طرحِ زخمهای عاطفی گذشته است که یا قبل یا در طول رابطه مشترک به وجود آمدهاند و اغلب بهعنوان محرکهایِ اختلاف زوجین شناخته میشوند. این زخمها میتوانند باعثِ عصبانیت از رویدادهای حلنشدة گذشته شوند و به طور معمول همراه با شکاف در اعتمادند.
خوشرویی هنگام بحث درباره محرکهای اختلاف اهمیت بسیاری دارد. هر دوی شما باید با آرامش صحبت کنید و بدانید حتی اگر هم نظر نباشید، دیدگاه هر دوی شما معتبر است. غرض این است که با طرز نگاهِ یکدیگر آشنا شوید و رویدادهای تأسفبار در روابط بلندمدت را بهعنوان اموری گریزناپذیر بپذیرید.
گفتگو با همسر دربارۀ زخمهای دلبستگی پنج مؤلفۀ اساسی دارد: تمرکز زن و شوهر باید بر توصیف احساسات خود، بیان واقعیتهای شخصی، بررسی هر گونه محرک بنیادین، قبول مسئولیت و عذرخواهی و تشکیل برنامههایی سازنده برای بهبود خویش باشد.
پیشنهاداتی برای مدیریت مؤثر الگوی شماره 2:
· فارغ از اینکه با دیدگاه همسرتان موافقید یا مخالف، صادقانه از او عذرخواهی کنید. فقط بر این واقعیت تمرکز کنید که بالاخره همسرتان را آزار دادهاید و باید مسئولیتپذیر باشید.
· آنچه میتوانید مسئولیتش را بپذیرید و همچنین هر عامل دیگری که شما را وارد درگیری کرد، به زبان آورید. مثلاً: «هنگام صحبت با تو خیلی غیرمنصفانه عمل کردم» یا «تمام روز تحتفشار بودم و همهاش را سر تو خالی کردم.»
· از همسرتان بپرسید برای بهبود و پیشرفتِ خود، چه انتظاری از شما نیاز دارد و حتماً انتظار او را پیگیری کنید.
الگو اختلاف شمارۀ ۳ در ازدواج:
بنبست و گفتگو
زوجها اغلب دررابطهبا مشکلات دائمی خود یا «در بنبست» به سر میبرند یا «در گفتگو»]شش گام برای خروج از بنبست در ازدواج[. تحقیقات نشان میدهد که این مشکلات مربوط به تفاوت در شخصیتها یا اختلاف در نیازهای اساسی است. وضعیت بهتر که گفتگوکردن باشد، زمانی میسر است که زوجها یاد بگیرند حتی اگر گهگاه مشاجراتِ کوچکی رخ میدهد، تفاوتهای خود را در موضوعِ موردنظر بپذیرند.
حرکت از بنبست به گفتگو مستلزم بررسی معنا و رؤیاهایی است که شالودۀ دیدگاهِ راسخ هر طرف را تشکیل میدهد. هر کدام از زن و شوهر میتواند راهی برای ادای احترام به رؤیاهای همسر خود پیدا کند، کاری که اغلب به معنای ارضای نیازی اساسی راجعبه مسئله موردنظر است.
پیشنهاداتی برای مدیریت مؤثر الگوی شماره 3:
· بهصورت نوبتی گوینده و شنوده باشید. در مقام گوینده، باید همراه با وضوح و صداقت با همسرتان
صحبت کنید. موضع شما در مورد مسئله ریشه در چه عواملی دارد؟ این موضع برای شما چه معنایی دارد؟ کدام رؤیاهای قدیمی یا مسائل اساسیِ شما درخطر است؟
· در مقام شنونده، باید فضای امنی برای گوینده بیافرینید. قضاوت نکنید، بحث نکنید، مشاوره ندهید و سعی نکنید مشکل را حل کنید. علاقهای خالصانه به آنچه همسرتان میگوید نشان دهید و زمان و فرصت کافی برای بیان کامل نگرانیهایش در اختیارش قرار دهید.
· شیوههایی برای دستیابی به توافقات کوچک پیدا کنید، شیوههایی که میتوانند مسیر را برای هدفهای بزرگتر هموار کنند. اگر رؤیاهایی مشابه در سر نمیپرورانید، سعی کنید مناطقِ همپوشان را پیدا کنید یا برنامهریزی کنید تا هر دو به رؤیای دیگری جامۀ عمل بپوشانید.
جمعبندی
زن و شوهر در طول زندگی خود با سه دسته مشکل مواجه میشوند، مشکلاتِ جاری و گذرا، مشکلاتِ ناشی از زخمهای درماننشدة گذشته و مشکلات دائمی و حلنشدنی. راهحل دستۀ اول، گفتگوهای غیر تنشزا و سازنده با هدفِ پیداکردن راهحل برای مشکل است. راهحل دستۀ دوم پذیرش مسئولیت و تلاش برای جبران اشتباهات گذشته است. اما راهحل دستۀ سوم که در نگاه دکتر گاتمن ریشه در عواملی مثلِ شخصیت یا نیازهای بنیادی دارند، مدیریت (نه زدودنِ) آنها از طریق شناخت یکدیگر و درک عوامل و رؤیاهای پنهان است.
منبع
این مطلب برگرفته از مقالۀ «Managing vs. Resolving Conflict in Relationships: The Blueprints for Success» در وبگاه «Gottman» است.